Chiều 30/3, Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP HCM xử phúc thẩm vụ tranh chấp quyền sử dụng đất trong khu dân cư đường 51, phường An Phú, quận 2 cũ (nay là phường Bình Trưng) giữa nguyên đơn là bà Hường và bị đơn Lê Thị Thanh Thủy, 70 tuổi.

Theo hồ sơ, năm 2009, bà Hường nhận chuyển nhượng lô đất A29-49 từ ông Sơn. Nguồn gốc nền đất này do Công ty TNHH Xây dựng Văn Minh (Công ty Văn Minh) bán cho khách hàng. Khi xin giấy phép xây dựng, bà Hường phát hiện trên phần đất của mình đã có căn nhà 4 tầng kiên cố do bà Thủy xây.

Sau nhiều lần thương lượng hoán đổi nền hoặc nhận bồi thường không thành, bà Hường khởi kiện, yêu cầu tòa buộc bà Thủy tháo dỡ nhà, trả lại hiện trạng nền đất và bồi thường 1,3 tỷ đồng.

Hồi tháng 10 năm ngoái, TAND TP HCM xử sơ thẩm chấp nhận một phần yêu cầu của bà Hường. Tòa cũng xác định chưa có căn cứ khẳng định chủ đầu tư đã giao đúng nền đất cho bà Thủy. Các bên liên quan đều kháng cáo.

Chủ đầu tư giao nền, địa phương cho phép xây mà vẫn nhầm

Tại tòa hôm nay, bà Thủy cho biết đã mua và nhận nền nhà từ Công ty Văn Minh vào năm 2003, có biên bản giao nhận. Năm 2012, bà xây nhà tạm để giữ đất. Đến năm 2017, bà xin phép xây dựng nhà 4 tầng và được UBND quận 2 cấp phép.

Lúc xây, do không xác định được chính xác vị trí thửa đất, bà phải nhờ chủ đầu tư đến cắm mốc để tránh xây nhầm hoặc lấn sang khu liền kề. Sau khi xác định ranh giới, chủ đầu tư còn liên hệ đơn vị cấp nước và điện lực đến lắp đặt đồng hồ phục vụ sinh hoạt cho gia đình bà. Hồ sơ cấp phép xây dựng cũng được bà Thủy gửi đến các cơ quan chức năng có trách nhiệm giám sát.

Một năm sau, công trình hoàn thành và được Phòng Tài nguyên – Môi trường quận 2 cập nhật biến động trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Gia đình bà sinh sống ổn định suốt nhiều năm sau đó. Chỉ đến năm 2020, bà Thủy mới được bà Hường thông báo xây nhà nhầm đất.

“Bản án sơ thẩm tuyên như vậy là không đảm bảo quyền lợi của tôi vì tôi không cố ý xây nhầm”, bà Thủy nói.

Trong khi đó, đại diện theo ủy quyền của bà Hường đồng ý với bản án sơ thẩm về việc buộc bà Thủy phải hoàn trả nền đất và bồi thường thiệt hại.

Tòa và VKS hòa giải hai bên bất thành

Chủ tọa và đại diện VKS nhiều lần gợi ý, phân tích để các bên hòa giải theo phương án hoán đổi nền, do hai nền đất kề bên và có diện tích bằng nhau, được cho là có lợi cho cả hai bên.

Chủ tọa sau đó tiếp tục gợi ý phương án nguyên đơn có thể mua lại căn nhà bà Thủy đã xây và đổi nền; đồng thời, phía bị đơn bồi thường một phần thiệt hại cho nguyên đơn.

Bà Thủy cho biết, trước khi diễn ra phiên tòa, các bên từng trao đổi về phương án hòa giải. Nguyên đơn đưa ra mức bồi thường tối đa 500 triệu đồng; bà đồng ý bồi thường 300 triệu đồng. Ngoài ra, bà chịu thuế và chi phí trong quá trình tòa giải quyết vụ án, tổng cộng khoảng hơn một tỷ đồng.

Chủ tọa sau đó mời đại diện phía nguyên đơn cho ý kiến về đề xuất đổi nền và nhận thêm một phần chi phí. Tuy nhiên, đại diện theo ủy quyền của bà Hương cho biết trước đó đã nhiều lần hòa giải không thành nên mới phải ra tòa; nay phía nguyên đơn không đồng ý thương lượng, đề nghị tòa giải quyết.

Đại diện VKS tiếp tục đặt vấn đề với bị đơn về phương án để nguyên đơn sử dụng căn nhà đã xây nhầm và mua lại với giá 1,4 tỷ đồng. Song, bà Thủy không đồng ý.

“Với 1,4 tỷ đồng giờ tôi không thể xây lại được căn nhà như vậy. Đó là số tiền tích góp cả đời tôi mới xây được”, bà Thủy nghẹn giọng.

Buộc trả nền đất, Công ty Văn Minh có một phần lỗi

Sau khi nghị án, HĐXX cho rằng bản án sơ thẩm có căn cứ pháp lý nên giữ nguyên, bác kháng cáo của các bên; buộc bà Thủy di dời căn nhà 4 tầng, trả nền cho bà Hường.

Theo HĐXX, có cơ sở xác định căn nhà bà Thủy xây dựng đã được UBND quận cấp giấy chứng nhận cho bà Hường, sai vị trí so với nền đất của bà Thủy (29-50). Việc này dẫn đến căn nhà của bị đơn nằm trên đất của nguyên đơn. Do đó, việc buộc bà Thủy trả nền đất cho nguyên đơn là có căn cứ.

Tuy nhiên, tòa không chấp nhận kháng cáo của bà Hường về yêu cầu bà Thủy bồi thường 1,3 tỷ đồng do mất thu nhập từ việc không được sử dụng nền đất trong nhiều năm, vì không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh.

Tòa cũng bác kháng cáo của bên có quyền, nghĩa vụ liên quan là Công ty Văn Minh – đơn vị bán nền đất cho các đương sự – về việc cho rằng không có lỗi. Theo HĐXX, công ty nói đã bàn giao đúng nền đất cho bà Thủy nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh việc bàn giao đúng vị trí. Tòa nhận định việc xây nhầm nhà trên nền đất của nguyên đơn có nguyên nhân từ việc bàn giao và xây dựng của cả công ty và người xây.

Sau phần tuyên án, chủ tọa tiếp tục gợi ý các bên, nếu có thể, nên thương lượng để cùng có lợi.

Hải Duyên/Vnexpress